İçeriğe geç

Almanya içinde 59 €* üzeri ücretsiz kargo

Plastikfrei leben – eine unerreichbare Utopie?

Plastiksiz yaşamak – ulaşılmaz bir ütopya mı?

Günlük Hayatta Plastik

Plastiğin günlük hayatımızdaki varlığı ambalajlardan ev eşyalarına ve hijyen ürünlerine kadar her yerde karşımıza çıkar. Ancak plastiğin çevre ve sağlığımız üzerindeki zararlı etkileri ciddi boyuttadır. Aşağıdaki Plastik Atlası verilerine göre, 1950 ile 2015 yılları arasında dünya genelinde 8,3 milyar ton plastik üretildi ve bunun %10'undan azı geri dönüştürüldü. Mikroplastik artık yalnızca okyanuslarda değil, bölgeye bağlı olarak kirliliğin denizdekinden 23 kat daha yüksek olabildiği topraklarda ve iç sularda da bulunuyor. Siz de plastik olmadan yaşamanın mümkün olup olmadığını hiç düşündünüz mü?

Bu makalede Taiga Magazin günlük hayatınızda yapacağınız basit değişikliklerle plastiksiz yaşayabileceğinizi öğreneceksiniz. Ayrıca Taiga Store alternatif ürünlerini tanıtıyor ve plastik olmadan yaşamanızı kolaylaştıracak pratik öneriler sunuyoruz.

Ancak günlük hayatımızda plastikten nasıl kaçınabileceğimize geçmeden önce, farklı plastik türlerini ve bunların çevresel etkilerini daha yakından incelemekte fayda var.

Plastik Nedir? 

Plastik, aynı zamanda polimer olarak da bilinen, farklı hammaddelerden üretilen çok sayıda polimer için kullanılan genel bir terimdir. Polietilen (PE) ve polivinil klorür (PVC) gibi plastiklerin çoğu, petrol ve doğal gaz gibi fosil kaynaklardan elde edilen hidrokarbonların polimerleştirilmesiyle üretilir. Bununla birlikte poliamid (PA) ve poliftalamid (PPA) gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edilen biyobazlı plastikler de vardır.

  • Polietilen (PE): Dünya genelinde en yaygın kullanılan plastik olan polietilen, esnekliği ve çok yönlülüğüyle bilinir; çoğunlukla ambalajlarda ve plastik poşetlerde kullanılır.
  • Polivinil klorür (PVC): Borular ve pencere çerçeveleri gibi yapı ürünlerinde kullanılan dayanıklı bir plastiktir. PVC ısıya dayanıklı ve uzun ömürlü olsa da klor kullanımı nedeniyle üretimi, çevre ve sağlık açısından eleştirilmektedir.
  • Poliamid (PA): Hem petrol bazlı hem de biyobazlı formda bulunan termoplastik bir polimerdir; tekstil ürünlerinde ve teknik uygulamalarda kullanılır.
  • Poliftalamid (PPA): Özellikle ısıya dayanıklı olan biyobazlı bir plastiktir ve otomotiv parçaları gibi teknik uygulamalarda kullanılır.

 

Petrol bazlı plastikler uzun ömürlü olmalarıyla öne çıkar. Ancak bu özellik, aynı zamanda en büyük sorunlarını da oluşturur: Biyolojik olarak parçalanmazlar ve çevrede kalan, geri dönüştürülmesi zor mikroplastiklere ayrışırlar. Bu mikroplastik parçacıklar toprakta, iç sularda ve sonunda besin zincirinde birikerek ciddi çevre ve sağlık riskleri oluşturur. 

 

 

Plastik Nasıl Üretilir? 

Plastik çoğunlukla petrol ve doğal gaz gibi fosil kaynaklardan üretilir. Plastik üretim süreci birkaç aşamaya ayrılabilir:

  • Hammadde çıkarımı: Plastik üretiminin ilk aşaması petrol ve doğal gazın çıkarılmasıdır. Bu fosil kaynaklar, plastiklerin çoğunun temelini oluşturur.
  • Kraking: Kraking işleminde ham petroldeki uzun hidrokarbon zincirleri, etilen veya propilen gibi daha küçük ve tepkimeye daha yatkın moleküllere ayrılır. Bu işlem, kraker olarak adlandırılan büyük endüstriyel tesislerde gerçekleştirilir.
  • Polimerleşme: Parçalanan moleküller, polimerleşme adı verilen kimyasal bir süreçle uzun zincirler (polimerler) oluşturacak şekilde birbirine bağlanır. Bu polimerler, farklı plastik türlerinin temelini oluşturur. İstenen plastiğe bağlı olarak zincir polimerleşmesi ve kademeli polimerleşme gibi farklı polimerleşme yöntemleri kullanılır.
  • Plastik üretimi: Daha sonra polimerler, granül adı verilen temel bir malzemeye dönüştürülür. Bu granül, çok çeşitli plastik ürünlerin üretiminde başlangıç malzemesi olarak kullanılır. Granül; enjeksiyon kalıplama, ekstrüzyon veya şişirme gibi çeşitli yöntemlerle istenen şekle getirilebilir.
  • Son işlemler: Son olarak plastik ürünler, renklendiriciler, plastikleştiriciler veya diğer katkı maddeleri eklenerek daha da işlenebilir. Bu kimyasal katkılar plastiklerin esnekliğini, rengini veya dayanıklılığını artırır; ancak çevreye karışıp besin zincirine geçebildikleri için sağlık riski oluştururlar.

Özetle plastik üretimi, fosil kaynakların polimerlere dönüştürülmesi ve ardından bu polimerlerin çok çeşitli plastik ürünlere işlenmesi sürecidir.

Denizde Ne Kadar Plastik Var? 

Denizlerdeki plastik atıklar, çağımızın en acil çevre sorunlarından biridir. Aralarında Statistaanalizlerinin de bulunduğu güncel araştırmalara göre, dünya genelinde her yıl 400 milyon tondan fazla plastik üretiliyor. Bunun tahminen 8 milyon tonu her yıl okyanuslara ulaşıyor. Peki bu plastik denize nasıl karışıyor?

Plastik atıkların büyük bölümü karadan kaynaklanır. Rüzgâr, yağmur ve nehirler aracılığıyla denize taşınır. Çoğu zaman uygunsuz şekilde atılan plastik atıklar veya kapasitesi dolan çöp depolama alanları başlıca kaynaktır. Kıyı bölgelerinde plastik doğrudan denize sürüklenirken nehirler, iç kesimlerdeki plastik atıkları okyanuslara kadar taşır. Deniz taşımacılığı ve balıkçılık da plastik kirliliğine önemli ölçüde katkıda bulunur: Plastik ağlar, halatlar ve ambalaj malzemeleri kaybolur veya kasıtlı olarak denize atılır.

Denize ulaştığında plastik atıklar yüzyıllarca orada kalabilir. Bir plastik poşetin parçalanması yaklaşık 20 yıl sürerken PET şişenin parçalanması 450 yıla kadar sürebilir (Statista infografiği, 2023). Bu süreçte plastik, mikroplastik adı verilen giderek daha küçük parçalara ayrılır. Deniz canlıları tarafından alınan bu parçacıklar böylece besin zincirine girer.

 

 

Plastiksiz Bir Yaşam – Zorluklar 

Plastiksiz bir yaşam sürmek, çoğu zaman hafife alınan pek çok zorluk ve engeli beraberinde getirir. Plastiğin günlük hayatımızda nerelerde karşımıza çıktığını bir düşünelim: Alışverişte, kişisel bakımda, ev işlerinde… Plastik neredeyse her yerde. Ancak günlük yaşamda karşılaştığımız en büyük zorluklar da tam olarak burada ortaya çıkar:

  • Alışveriş: Birçok ürün plastik ambalajlarda satıldığı için plastiksiz alternatiflerin seçimi oldukça kısıtlıdır. İçeceklerde ve süt ürünlerinde de plastiksiz bir seçenek bulmak çoğu zaman zordur.
  • Hijyen: Diş fırçaları, tıraş makineleri, şampuanlar ve duş jelleri çoğunlukla plastikten üretilir veya plastik ambalajlarda satılır. Bambu diş fırçası, katı şampuan ya da sabun gibi alternatiflere geçiş için çoğu zaman alışma süreci gerekir.
  • Ev: Plastik şişelerde satılan temizlik ürünleri, mutfak gereçleri ve saklama kapları çoğunlukla plastikten üretilir. Plastiksiz alternatiflere geçmek maliyetli olabilir ve evde kapsamlı bir yenileme gerektirebilir.
  • Beklenmedik alanlarda plastik: Avustralya ve Romanya da dâhil olmak üzere bazı ülkelerde banknotlar plastikten üretiliyor. Bu polimer banknotlar, geleneksel kâğıt banknotlara göre daha dayanıklı ve yıpranmaya karşı daha dirençlidir.

Biyobazlı plastikler çözüm mü? 

Almanya Federal Çevre Ajansı'na göre Umweltbundesamt biyobazlı ve biyolojik olarak parçalanabilen plastikler, ilk bakışta geleneksel plastiğe sürdürülebilir bir alternatif sunar. Bu plastikler mısır nişastası veya şeker kamışı gibi yenilenebilir ham maddelerden üretilir ve belirli koşullar altında biyolojik olarak parçalanabilir. Ancak parçalanmaları için doğada her zaman bulunmayan özel koşullar gerektiğinden çevre dostu olma özellikleri çoğu zaman sınırlıdır. Ayrıca üretimleri için gereken ham maddeler gıda üretimiyle rekabet eder. Biyobazlı plastiklerin geri dönüşümü de sorun olmaya devam eder; çünkü bu ürünler çoğu zaman geleneksel plastiklerle birlikte geri dönüştürülemez. Bu durum geri dönüşüm süreçlerinin verimliliğini azaltır ve bu tür malzemelerin çevre dostu olup olmadığını sorgulatır.

Plastiğin yerini başka malzemelerin almaya başladığını fark ettiniz mi? 

Giderek daha fazla şirket ve kuruluşun plastiğin yerini başka malzemelerin alması için adımlar attığını fark ettiniz mi? Bu değişim, plastiksiz bir yaşama geçişin yalnızca mümkün olmadığını, giderek gerçeğe dönüştüğünü de gösteriyor. Plastiğin yerini başka malzemelerin başarıyla aldığı bazı örnekler şöyle:

  1. McDonald's pipetleri: McDonald's, tek kullanımlık plastik kullanımını azaltmak amacıyla birçok ülkede kâğıt pipetlere geçti. Bu değişim, doğru yönde atılmış bir adım ve büyük şirketlerin de katkı sağlayabileceğini gösteriyor.
  1. Plastik poşetsiz süpermarketler: Giderek daha fazla süpermarket ücretsiz plastik poşet vermiyor ve müşterilerini yeniden kullanılabilir çantalar getirmeye teşvik ediyor. Bazıları plastik poşetleri tamamen kaldırdı.
  1. Kozmetikte plastiksiz ambalajlar: Birçok kozmetik markası artık plastik kullanımını azaltmak için plastiksiz ambalajlar tercih ediyor veya yeniden doldurma sistemleri sunuyor.
  1. Etkinliklerde plastik sofra gereçlerinden vazgeçme: Giderek daha fazla festival ve etkinlik, plastik atıkları önlemek için yeniden kullanılabilir veya kompostlanabilir sofra gereçlerini tercih ediyor.
  1. Kafelerde tek kullanımlık plastiğin yerini alternatiflerin alması: Birçok kafede plastik karıştırma çubukları ve tek kullanımlık bardakların yerini ahşap karıştırma çubukları ve yeniden kullanılabilir kahve bardakları gibi alternatifler alıyor.

Bu örnekler, plastiksiz alternatiflere yönelik eğilimin ne kadar yaygınlaştığını gösteriyor. Plastiği bırakmanın uzak bir hayal değil, toplumumuzda gerçekçi ve gerekli bir değişim olduğunu ortaya koyuyor. Plastiksiz ürünleri tercih ederek ve bu çabaları destekleyerek siz de bu hareketin bir parçası olabilir, değişimin şekillenmesine aktif olarak katkıda bulunabilirsiniz.

Neden plastiksiz yaşamalıyım? 

Plastiksiz yaşamak için çevreyi korumanın çok ötesine geçen pek çok ikna edici neden vardır. Plastiğin olmadığı bir yaşamın yalnızca çevreye değil, size de nasıl fayda sağlayabileceğinin en önemli yönleri şöyle:

  1. Çevrenin korunması: Plastik kirliliği, çağımızın en büyük çevre sorunlarından biridir. Her yıl milyonlarca ton plastik atık okyanuslara karışarak deniz canlılarını tehdit eder ve tüm ekosistemleri yok eder. Günlük yaşamınızda plastikten kaçınmaya çalışarak bu yükün azaltılmasına ve çevremizin korunmasına doğrudan katkıda bulunabilirsiniz.
  1. Sağlığa faydaları: Plastik çoğu zaman, gıdalara ve içeceklere geçebilen BPA gibi zararlı kimyasallar içerir. Bu maddelerin hormonal bozukluklar ve artan kanser riski de dâhil olmak üzere sağlık sorunlarına yol açtığından şüphelenilmektedir. Bu nedenle plastiksiz alternatifler yalnızca çevreyi korumakla kalmaz, sağlığınıza da katkıda bulunabilir.
  1. Sürdürülebilir alternatifleri destekleme: Plastikten bilinçli olarak vazgeçerek çevre dostu ve sürdürülebilir alternatiflere yönelik talebi desteklersiniz. Cam, paslanmaz çelik, bambu veya diğer doğal malzemeler arasından hem işlevsel hem de çevre dostu pek çok seçenek bulabilirsiniz.
  1. Uzun vadede tasarruf: Plastiksiz alternatifler bazen daha pahalı görünse de uzun vadede daha ekonomik olabilir. Yeniden kullanılabilir ürünler çoğu zaman daha dayanıklı ve daha yüksek kalitelidir; bu da onları daha seyrek satın almanız gerektiği anlamına gelir.

Plastiksiz yaşamak, gezegenimizi korumaya katkı sağlamanın yanı sıra sağlığınız ve daha sürdürülebilir bir gelecek için de bir seçimdir. Plastiksiz bir yaşam tarzına doğru atılan her adım fark yaratır: sizin, doğanın ve gelecek nesillerin yararına.

Plastiksiz nasıl yaşanır? 

Plastiksiz bir yaşam sürmek ilk bakışta zor görünebilir. Ancak plastik tüketiminizi önemli ölçüde azaltmak için atabileceğiniz pek çok küçük adım var. Önemli olan bir gecede tamamen plastiksiz yaşamak değil, bilinçli seçimler yapmak ve adım adım sürdürülebilir alternatifler bulmaktır. Günlük yaşamınızda plastikten kaçınmayı deneyebilmeniz için 10 öneri:

  1. Yeniden kullanılabilir alışveriş çantaları kullanın: Plastik poşetlerden vazgeçin; bunun yerine bez çantalar veya yeniden kullanılabilir başka çantalar kullanın.
  1. Yiyecekler için cam ve paslanmaz çelik saklama kapları: Yiyecekleri saklamak ve muhafaza etmek için plastik kaplar yerine cam veya paslanmaz çelik saklama kapları kullanın.
  1. Katı şampuan ve sabun: Kâğıt ambalajda veya ambalajsız satılan katı şampuan ve sabunları tercih edin.
  1. Yeniden kullanılabilir su şişeleri ve kahve bardakları: Yeniden kullanılabilir bir su şişesi veya kahve bardağı kullanarak tek kullanımlık plastik şişe ve bardaklardan kaçının.
  1. Bambu ve ahşap çatal bıçak takımları: Özellikle dışarıda kullanmak için plastik çatal bıçak takımlarını dayanıklı bambu veya ahşap ürünlerle değiştirin.

Günlük yaşamınız için plastik alternatifleri 

Plastiksiz bir yaşam tarzının zorluklarını ve bu yönde atılabilecek ilk adımları ele aldıktan sonra, günlük yaşamınıza kolayca dâhil edebileceğiniz bazı somut alternatifleri tanıtmak istiyoruz. Bu ürünler plastikten kaçınmanıza yardımcı olur ve çoğu zaman daha uzun süre kullanılabilir.

  • Bambu veya ahşap aydınlatmalar:Doğal malzemeden yapılmış abajurlar evinize sıcak bir hava katar.
  • Paslanmaz çelik su şişeleri:Plastikten üretilen tek kullanımlık şişelerin yerini alır ve her yerde size eşlik eder.
  • Bambu diş fırçaları:Günlük diş bakımınız için, plastik yerine bambu saplı.
  • Katı şampuan ve doğal sabun:Plastik şişe gerektirmeyen, kalıp hâlinde vücut bakımı.
  • Cam veya paslanmaz çelik saklama kapları mutfağınız için:Yiyecekleri saklamak ve plastik kapların yerine kullanmak için idealdir.
  • Streç film yerine balmumu bezler:Yiyecekleri taze tutmak için yeniden kullanılabilir.
  • Organik pamuktan banyo paspasları:Banyoda konfor ve şıklık.
  • Çocuklar için ahşap oyuncaklar:Plastik yerine ahşaptan üretilmiştir; her çocuk odası için uygundur.
  • Yeniden kullanılabilir alışveriş çantaları:Alışverişleriniz için dayanıklı ve pratik bez çantalar veya fileler.

Bu ürünlerle plastiği adım adım günlük yaşamınızdan çıkarabilirsiniz.

Sonuç 

Plastiksiz bir yaşam sürmek zor olabilir, ancak plastiksiz alternatiflere doğru atılan her küçük adım önemlidir. Bu alternatifleri günlük yaşamınıza dâhil ederek tek kullanımlık plastik kullanımınızı azaltabilirsiniz. Günlük yaşamınıza uygun alternatifleri Taiga Shop 'ta bulmak için seçkimize göz atın. Bir ürünle ilgili bilgilerin neye dayandığını öğrenmek isterseniz, ürün sayfasında Taiga Transparency'ye göz atın.

 

Önceki yazı Sonraki yazı

Yorum bırakın